sedayemodafean.org جنگ های صدر اسلام

جنگ‌های صدر اسلام و کاربردهای امروزی آنها

در تاریخ اسلام دوره های متعددی بوده که مسلمانان و حکومت های اسلامی با بازنگری و بازخوانی آن درسهای با ارزشی گرفته و بسیاری از این برهه های تاریخی را الگو و سرمشق خود قرار داده‌اند. مطمئنا یکی از مهمترین آنها تاریخ صدر اسلام است که برگرفته از جنگهای میان کفار با همپیمانان پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) است. جنگهای سالهای اول تاریخ اسلام از آموزنده ترین دوره‌های تاریخی است که بسیاری از رهبران حکومتهای اسلامی از سالهای آغازین اسلام تا امروز از آنها به عنوان نمونه‌های آموزنده برای جوامع اسلامی و مسلمانان یاد کرده‌اند.

در یکی از بحرانی ترین دوره‌های تاریخی کشورمان که مسائل و مشکلات اقتصادی و فشارهای حاصل از تحریم‌های بین المللی عرصه را بر رهبران و سیاستمداران کشورمان تنگ کرده، در این مقاله کوتاه قصد داریم یادی کنیم از شباهت‌های میان این جنگ‌ها و نکات آموزنده آنها برای ما و سیاستمداران امروز ما. با نگاهی کلی و همچنین با اشاره به آیاتی از قران کریم و همچنین صحبتهای رهبر معظم انقلاب در یکی دو مورد که در ذیل به آنها اشاره خواهیم داشت میتوان به عمق موضوع و اهمیت این جنگ‌ها پی برد. البته فراموش نکنیم که اسلام دین رحمت و صلح و امنیت و دوستی است، جنگ در اسلام واقعی هیچگاه اولین راه حل نبوده و نیست. جهاد و نبرد در اسلام به معنای واقعی کلمه جهاد دفاعی است و مسلمانان هیچگاه غاز کننده‌اند، قرآن کریم می فرماید: به صله و آشبی گراییدند تو نیز به آن بگرای و برخدا توکل کن که اوست شنوای دانا.

یکی از این جنگ‌ها جنگ بدر بود. در جنگ بدر مسلمانان و یاران پیامبر اسلام با وجود اینکه از سپاهی کوچکتر از یک-سوم سپاه هزار نفری کفار تشکیل میشدند توانستند کفار را شکست دهند. پیروزی مسلمانان در این نبرد نفوذ مکه را تا حد زیادی کاهش داد و جایگاه سیاسی مسلمانان را در مدینه مستحکم کرد. در قرآن کریم از این پیروزی به عنوان رویدادی الهی یاد شده‌ است. در تاریخ معاصر کشور نیز امروز سیاستمداران بارها با اشاره به این جنگ به مردم یادآوری کرده‌اند که پیروزی مسلمانان در جنگ بدر مانند شکست دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی در ۸ سال دفاع مقدس است.

نمونه بارز دیگری از این جنگها جنگ احزاب یا همان جنگ خندق است که چنانکه از نامش پیداست، نبردی بود که در آن تمام قبائل و گروههای مختلف دشمنان اسلام برای کوبیدن «اسلام جوان »متحد شده بودند. بعضی از مورخان نفرات سپاه «کفر» را در این جنگ بیش از ده هزار نفر نوشته‌اند، در حالی که تعداد مسلمانان از سه هزار نفر تجاوز نمی کرد. در جنگ خندق سران قریش که فرماندهی این سپاه را به عهده داشتند، با توجه به نفرات و تجهیزات جنگی فراوان خود نقشه جنگ را چنان طراحی کرده بودند که به خیال خود با این یورش، مسلمانان را بکلی نابود سازند و برای همیشه از دست محمد صلی الله علیه و آله و سلم و پیروان او آسوده شوند! زمانی که گزارش تحرک قریش به اطلاع پیامبر اسلام رسید، حضرت شورای نظامی تشکیل داد. در این شورا، سلمان پیشنهاد کرد که در قسمتهای نفوذ پذیر اطراف مدینه خندقی کنده شود که مانع عبور و تهاجم دشمن به شهر گردد. این پیشنهاد تصویب شد و ظرف چند روز با همت و تلاش مسلمانان خندق آماده گردید. سپاه قدرتمند شرک با همکاری یهود از راه رسید. آنان تصور می کردند که مانند گذشته در بیابانهای اطراف مدینه با مسلمانان روبرو خواهند شد، ولی این بار اثری از آنان در بیرون شهر ندیده و به پیشروی خود ادامه دادند و به دروازه شهر رسیدند و مشاهده خندقی ژرف و عریض در نقاط نفوذپذیر مدینه آنان را حیرت زده ساخت زیرا استفاده از خندق در جنگهای عرب بی سابقه بود. قرآن مجید وضع دشوار و بحرانی مسلمانان را در جریان این جنگ در سوره احزاب بخوبی ترسیم کرده است: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید نعمت خدا را بر خویش یادآور شوید، در آن هنگام که لشگرهای (عظیمی) به سراغ شما آمدند، ولی ما باد و طوفان سخت و لشگریانی که آنان را نمی دیدید بر آنها فرستادیم (و به این وسیله آنها را در هم شکستیم) و خداوند به آنچه انجام می دهید، بیناست». در این میان رهبر معظم انقلاب نیز با اشاره به این دوران و جنگ‌های دوران آغازین اسلام شباهت‌های میان شرایط کنونی و مشکلات کشور را با آن جنگ ها مقایسه کرده اند. ایشان در یکی از سخنرانیهایشان فرمودند: «…اینکه ما عرض کردیم وضعیت بدر و خیبر، یعنی همین. وضعیت بدر و خیبر یعنی تهدید هست، چالش هست، اما بن‌بست نیست. در بدر امکانات کم بود، اما غلبه حاصل شد. امکانات طرف مقابل، چندین برابر؛ شاید در بعضی بخشها، غیرقابل مقایسه‌ی با امکانات جبهه‌ی اسلام بود اما پیروزی با یاران اسلام بود».

با نگاهی گذار به نبردها صدر اسلام و آیات نارله در این رابطه به خوبی مشخص می گردد که پیروزی محض و با هر قیمتی هرگز تنها هدف نبوده است. در این جنگ‌ها مهم انگیزه و قصد الهی بود، گرچه منجر به شکست ظاهری شود، رسول خدا (ص) ادبیات نبرد و جنگ‌ را در جامعه اسلامی اصلاح کرد و مانع از نگاه کارکرد گرایانه و مادی به این درگیری‌ها شد. در این میان اتحادی هم که میان یاران پیامبر وجود داشت و سرسختی آنها در مقابل دورویی‌ها و دو رنگی‌های افراد به ظاهر دوست برای ما عبرت آمیز است. امید است که همه ما زندگی سراسر نورانی آن حضرت را الگو قرار داده و پیروان خوبی برای ایشان باشیم.

نظر خود را اضافه کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *