sedayemodafean.org آزادسازی خرمشهر

آیا آزادسازی خرمشهر و میتوانست پایان جنگ تحمیلی باشد؟‌

اینروزها نیز مانند سی و هفت سال گذشته سالروز آزادسازی خرمشهر را به عنوان یک روز ملی گرامی داشته و از رشادت‌ها و فداکاریهای رزمندگانمان که تعداد زیادی از آنها به درجه رفیع شهادت نائل شدند و تعدادی نیز به جایگاه والای جانبازی رسیدند، تجلیل میکنیم. سال گذشته مقاله‌ای در ارتباط با عملیات بیت‌المقدس و این حماسه و عملیات حیاتی آمیز منتشر کردیم و پس از بازتاب گسترده‌اش در شبکه‌های اجتماعی مناسب دیدیم تا در چهارچوب مقاله‌ای دیگر اما با موضوعی متفاوت، یک بار دیگر به حال و هوای خرمشهر سال ۶۱ سری بزنیم.

آزادسازی خرمشهر یکی از مهم‌ترین اهداف عملیات بیت‌المقدس در طول هشت سال دفاع مقدس بود که پس از یک سال و نیم اشغال بخش‌هایی از خاک کشورمان توسط نیروهای بعثی، در روز سوم خرداد سال ۱۳۶۱ با موفقیت به پایان رسید. این عملیات توسط نیروهای ارتش که در آن زمان به فرماندهی شهید علی صیاد شیرازی اداره میشدند و همچنین نیروهای سپاه به فرماندهی سردار محسن رضایی، انجام گرفت. فتح خرمشهر انعکاس جهانی داشت و عراق با از دست دادن خرمشهر از نظر سیاسی تکیه‌گاهش را برای مذاکره از دست داده و از دید دیپلماتیک در موقعیت ضعیفی قرار گرفت و حتی حاضر به پرداخت چندین میلیارد دلار هزینه جنگی به ایران و امضای تفاهم نامه آتش بس شده بود. سوالی که همچنان توسط برخی مطرح میشود این است که آیا اتمام جنگ در آن مقطع به صلاح کشور بود و آیا اینکه ادامه جنگ برای کشور سود بیشتری داشت؟

با وجود اختلافاتی که سر نحوه انجام عملیات آفندی بیت‌المقدس میان سردار رضایی و شهید علی صیاد شیرازی وجود داشت سرانجام در دهم اردیبهشت ۶۱ مرحله اول عملیات را ِ آغاز کرده و تا پایان مرحله چهارمش خرمشهر آزاد شد. پس از آزادسازی خرمشهر بحث‌ها سر ادامه و یا پایان دادن جنگ بالا گرفت. حضرت امام خمینی (ره) در روزهای پس از انجام عملیات موفقیت آمیز بیت‌المقدس و آزادی خرمشهر در چند مورد به تمایلشان برای پایاد دادن به جنگ اشاره کردند و در آن واحد اختلافاتی جدی میان فرمانده‌هان سپاه و ارتش و تنی چند از مقامات سیاسی آن زمان بوجود آمده بود.

رئیس کمیسیون دفاع مجلس در آن مقطع، حسن روحانی،‌ حال و هوای گفتگوهای آنروزها را در ارتباط با پایان دادن و یا ادامه دادان جنگ چنین بازگو میکند:‌ «یک نظر این بود که ما جنگ را باید تمام کنیم و نباید ادامه بدهیم، یک نظر هم این بود که باید جنگ را ادامه بدهیم؛ یک استدلال بر این مبنا بود که ما در جنگ پیروز شدیم الان سرزمین‌مان را آزاد کردیم آن مقدار هم که در اشغال عراق است، به راحتی می‌توانیم بگوییم برود عقب و عراق آمادگی دارد، استدلال این گروه را من می‌گویم شرایطی است که اعراب منطقه حاضرند غرامت جنگی به ما بدهند من دقیقاً کلمه ۳۰ میلیارد دلار یادم هست در آن جلسه عده‌ای مطرح می‌کردند که اعراب حاضرند ۳۰ میلیارد دلار به ما بدهند به عنوان غرامت جنگ«‌ به هر حال فرماندهان سپاه توانستند امام را قانع کنند که جنگ باید ادامه پیدا کند و نیروهای ایرانی باید تا اشغال بصره پیش بروند.

در همین حال نیز عده‌ای دیگر از مقامات سیاسی بحثشان این بود که با ورود به خاک عراق باعث افزایش روحیه ملی گرایی نیروهای عراقی خواهیم شد به این دلیل که به عنوان اشغالگر به ما نگاه خواهند کرد و برای دفاع از خاک تصرف شده خود دست به هرگونه فداکاری و عملیاتی خواهند زد و دوم اینکه ما که درست پس از آزادسازی خرمشهر در موقعیت برتر قرار داشتیم و برنده سیاسی جنگ نیز بودیم که با ورود به خاک عراق دیگر این وضعیت را از دست می دایم و به عنوان تجاوزگر شناخته می شدیم. برخی فرماندهان سپاه اما بر این باور بودند که در حالی که عراقی‌ها تضعیف شده‌اند ما باید برای مجازات صدام به خاک عراق ورود کنیم و هدف باید این باشد که ابتدا بصره و سپس تا بغداد پیشروی کنیم.

در سالهای بعدی که جنگ تا تیر ماه ۱۳۶۷ ادامه پیدا کرد موفقیت‌های زیادی نصیب نیروهای ما نشد و در سالهای آخر جنگ بخصوص در سال‌های ۶۶ و ۶۷ به دلیل شکست در چند عملیات کلیدی، حضرت امام خمینی (ره) برخلاف میل باطنی ناچار به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شدند. در هر صورت آزادی خرمشهر از زویای مختلفی در چند دهه اخیر مورد بحث و ارزیابی قرار گرفته که یکی از مهمترین آنها مسئله احتمال پایان دادن جنگ در سال ۶۱ بود که این اتفاق نیفتاد. سایت خبر آنلاین در سال ۹۴ گزارشی مبنی بر خسارات وارده بر ایران از لحاظ مالی و ساختاری منتشر کرد و خسارت ایران را ده برابر درآمدهای نفتی کشور در آن مقطع گزارش کرد. لازم به ذکر است که پس از آزادی خرمشهر حدود ۱۷۰ هزار شهید به تعداد شهدای دفاع مقدس اضافه شدند.

اما سوای حاشیه‌های مربوط به ادامه جنگ، مهمتر مسئله‌ای که ما اکنون باید مورد توجه قرار دهیم حفظ یاد و خاطره جوانان غیور و شهادت طلب این مرز و بوم است که پس از آزادسازی خرمشهر نیز در مقابل نه تنها صدام و بعثی ها بلکه مقابل حمایت غربی‌ها، و سلاح‌های ساخت روس و آمریکا مبارزه کردند و امروز تعداد زیادی از آنها دیگر در میان ما نیستند. اکنون ما باید با حمایت از بازماندگانشان و ایثارگران و جانبازانی که این روزها پا به سن گذاشته‌اند نشان دهیم که سپاسگزار آنها هستیم و خواهیم بود. نباید اجازه دهیم که اختلافات سیاسی و تنشهای حزبی میان ما آنها را نیز وارد بازیهای سیاسی کند. همانگونه این عزیزان در آن سالها به اختلافات سیاسی و شخصی میان فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی اعتنا نکردند و برای کشور خود از جان مایه گذاشتند، ما نیز امروز وظیفه داریم تا حمایتهای روحی روانی و بخصوص مالی خود را ار آنها دریغ نکنیم.

نظر خود را اضافه کنید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *